روزنامه فرهیختگان - افشین حیدری: نقاشی دیواری را می‌توان اولین زایش راستین هنری انسان در سپیده‌دم تاریخ هنر دانست به‌طوری‌ که تاکنون تداوم و تاثیر خود را در بطن زندگی جوامع بشری حفظ کرده ‌است.

واژه‌ گرافیتی یا دیوارنگاری که از واژه «گرافیو» در زبان ایتالیایی مشتق شده درواقع به تصویر کشیدن نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشانه‌ها، نمادها، الگوها و کلمه‌ها روی دیوارهای عمومی شهر گفته می‌شود که دربردارنده‌ پیام‌های سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی صاحب اثر است.

این هنر به‌عنوان یکی از اشکال هنری انسان در طول تاریخ همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده و تاثیر آن بر زندگی انسان چنان پایدار و ماندنی است که می‌توان گفت کمتر رشته هنری‌ای چنین تاثیری را داشته‌ است.

هنر گرافیتی در ایران بر‌خلاف بسیاری از کشورهای غربی و اروپایی قدمت و سابقه چندانی ندارد. البته هیچ منبع و مأخذ موثقی درباره نخستین دیوارنگاره‌ها در ایران موجود نیست.

با این حال برخی منابع قدمتش را اواخر دهه۷۰ و اوایل دهه۸۰ تخمین می‌زنند. به این‌ترتیب می‌توان گفت عمر این هنر که مانند بسیاری از شاخه‌های دیگر هنری، وارداتی است تقریبا به کمتر از 20 سال می‌رسد.

البته هنوز گرافیتی در کشورمان نظر مسئولان هنری را به خود جلب نکرده است و حتی طبق گفته بعضی از هنرمندان گرافیتی (دیوارنگار) حتی با آنها برخوردهای سلبی هم صورت می‌گیرد.

به واقع مرز‌بندی نقاشی‌های خیابانی به رسمی و غیر‌رسمی باعث شده تا از این رهگذر فضای کاری گرافیتی، کارهای آزاد محدود شود و پنهانی و در نقطه‌های خلوت شهر اثر خود را به روی دیوار بکشند.

البته اینکه بدون جلب رضایت افراد، روی دیوار آنها اثری کشیده شود کاری غیر‌مجاز و طبق تعریف حقوقی جرم محسوب می‌شود و دارای پیگرد قانونی است اما نکته‌ای که قابل طرح است اینکه با وجود فعالیت و علاقه نقاشان دیواری به این کار چرا شهرداری فضایی را برای فعالیت این افراد تدارک نمی‌بیند تا به دور از هر‌گونه دغدغه‌ای، اثر خود را با مردم به اشتراک بگذارند.

این هنرمندان با استرس‌های همیشگی کارشان را در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر انجام می‌دهند و با توجه به ماهیت اعتراضی کار خود، هیچ میلی به دیده شدن ندارند. با تعدادی از این هنرمندان که سال‌هاست فعالیت می‌کنند، گفت‌و‌گویی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید.

گرافیتی‌ها؛ هنرمندانی بدون‌ مرز و مکان

سید‌محمود شعیبی، موسس و مدیر اسبق اداره نقاشی و گرافیک شهری سازمان زیباسازی شهرداری است. وی که کارشناسی‌ارشد نقاشی را از دانشگاه هنر دارد؛ تمام تمرکز کار هنری خود را به هنر شهری معطوف کرده است و از بی‌توجهی مسئولان شهری و دانشگاهی به هنر شهری گلایه دارد.

این کارشناس‌ارشد هنر، ماهیت شکل‌گیری گرافیتی(نقاشی دیواری) را براساس یک فرهنگ اعتراضی در کشورهای غربی دانست که تقریبا در ابتدای راه خود در ایران قرار دارد و گفت: «این هنر از دهه 1960 در نیویورک و به شکل اعتراضی مورد توجه قرار گرفت و در ادامه نیز هنرمندان زیادی را سمت خود کشاند. بنکسی، هنرمند گرافیتی اهل انگلیس که از سردمداران آن به‌شمار می‌رود هیچ‌وقت هویت واقعی خود را نشان نداده است و شاید بتوان گفت یکی از لازمه‌های این هنر اعتراضی، پنهانی کار کردن و مخفی ماندن هویت واقعی هنرمند است.»

وی ادامه داد: «افرادی که به هنر دیوار‌نگاری(گرافیتی) مشغول هستند، تقریبا به صورت خودجوش و بدون هیچ‌گونه سفارش کاری از طرف سازمان و نهادی کار خود را در گوشه‌ای از شهر انجام می‌دهند و شاید بتوان گفت که به‌ندرت سبک هنری خاصی در کار آنها به چشم می‌خورد.»

منبع